Kahvehanenin, tapınağın avlusuna bakan parmaklıklı penceresinden yağmuru izliyordu. Avluda; bir sağnak yağmur, iki şadırvan (birinin üstü açık), bir güneş saatinden başka da kimsecikler yoktu.

"Güneş saatinin çatlağında kırıldı zaman." Bu bir dize olabilir miydi herhangi bir şiirde, bunu düşündü.

Yağmurdan kaçanların sığındığı kahvehane, servis aralığını kısaltan garson, sobanın sıcaklığı, giysilerden yükselen buhar, öksürüklere aldırış edilmeden yakılan sigaralar, masada günlük hasılatları dilencilerin, boş bardaklar, fazladan istenilen şeker.

- Keşke ilk durakta otursaydık, diye söyleneyazdı Elmas. Milletle nikahımız düşüyor vallahi. Her sabah her sabah çekilir dert değil.

- Gene başladın söylenmeye, diye güldü Elif. Deme be Elmas Abla. Biz gene tek vesaitle gidiyoruz hiç değil. Kızları duymadın mı, taa Bakkalköy’den gelen var. Aldıklarını yola yatırıyor insanlar.

- Doğru da, derken sertlendi arkasından abanan adama. Dur be kardeşim…

Günümüzde yığınla konu en ufak noktasına kadar tartışılıyor. Beni igilendiren bir konuyu da ben tartışmaya açmak istiyorum.

Son yıllarda bazı alanlarda „Sürgün edebiyatı“ diye bir söz kullanıyor. Bunun ne anlama geldiğini yada gelmediğini edebiyatla ilgilenen insanlarla tartışmak istiyorum ve kendi ön düşüncelerimi açıklıyorum.

Bana göre bir sürgün edebiyatı yoktur, sürgünde yazılmış yapıtlar vardır. Bu eserler o kişinin özlemini çektiği ülkeye yönelik olabilecekleri gibi, yaşadığı ülkenin sorunlarını içeren eserler de olabilirler.

Bir çocuk emziririm her gece

martı gagası olur göğsümde al bir iz

dağılmış yatak eşyaları göç renginde

uykularım gitmenin sapağında küllenir

gidemem martı ağzını yıkar süt beyaz

şehir ıslanır, kuraklık boynun büker

hayat sulanınca rüya çırpınır uçmaya

kırmızı bir çift göz gözlerimi siler

- Şşşt ! Mösyö Songe... Mösyö Songe...

- Uyumuş olmalıyım... Nereden geliyor bu ses ? Kim sesleniyor bana ?

- Ben, Mösyö Songe. Önünde oturduğunuz bahçe masasının altındayım.

- Ne arıyorsun orada ? Kimsin sen ?

- Bir okur...

- İstemem. Git... Bu yaşlı halimde rahatsız etme beni...

- Uzun bir yoldu... Hemen dönmesem...

- Neyin okurusun sen ?

- Sizin öykülerinizi anlatan Mösyö Songe isimli kitabın... Şu, Robert Pinget ‘nin yazdığı....

- Robert Pinget mi ? O da kim ?

- Fransız romancı ve oyun yazarı.

İstanbul’dan uçağa bindiğimizde, susturmayı başaramadığım bir slogan çınlıyordu kulaklarımda : “Komünistler Moskova’ya ! Komünistler Moskova’ya!” Eskiden moda olan bu slogan çoktan anlamını yitirmiş. Komünistlerden de, bolşeviklerden de geriye fazla bir şey kalmamış. Heykeller yok edilmiş, sokak ve meydan isimleri bile değiştirilmiş. Coşkulu idealistlerin ve baskılı rejim yandaşlarının yerini şimdi “iş adamları” almış.

Uçaktan iner inmez soluğu Nazım Hikmet’in ve pek çok ünlünün yattığı Novodyeviç Mezarlığı’nda aldık. Nazım, vasiyet ettiği gibi ülkesinin topraklarında değilse de, bir çınar ağacının altında Vera’sıyla birlikte yatıyordu.